Czy można zmienić powództwo w sprawie gospodarczej?

Zofia Brylińska – Karpicz

W sprawach sądowych czasami zdarza się, że po wniesieniu pozwu przedsiębiorca w toku procesu chciałby zmienić zakres lub podstawę żądania, a to może okazać się niemożliwe.

W postępowaniu gospodarczym między przedsiębiorcami zasadą jest, że nie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych. Zmiana powództwa jest możliwa, ale bardzo ograniczona. Ustawa dopuszcza dwa wyjątki od powyższej zasady, gdy w trakcie procesu zmienią się okoliczności sprawy. Wtedy powód może:

•  zamiast pierwotnego żądania domagać się jego równowartości lub innego przedmiotu,
• a w przypadku świadczeń powtarzających się – żądać zapłaty także za kolejne okresy.

Przykładowo sądy orzekają, że niedopuszczalna jest zmiana podstawy odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej na odpowiedzialność odszkodowawczą. Nie można również zmienić żądania tak, by zamiast zapłaty z umowy żądać zwrotu tej samej kwoty jako nienależnego świadczenia z powodu nieważności umowy. Żądanie pozwu oraz opisane w pozwie fakty powinny być spójne, gdyż w większości przypadków nie podlegają modyfikacjom.

Dlatego zanim dojdzie do złożenia pozwu w sądzie w sprawie między przedsiębiorcami, warto:

1. Precyzyjnie ustalić podstawę faktyczną i prawną roszczenia – czy to świadczenie z umowy, czy np. odpowiedzialność odszkodowawcza?
2. Przemyśleć alternatywne konstrukcje prawne, które mogą mieć znaczenie, gdyby sąd odmiennie ocenił fakty.
3. Zachować spójność twierdzeń i dowodów – korekta po wniesieniu pozwu jest dużo trudniejsza niż przygotowanie solidnego uzasadnienia od początku.

W sprawach gospodarczych liczy się więc strategia już na etapie pisania pozwu. Dobrze przemyślana konstrukcja roszczenia może zaoszczędzić miesiące procesu i ograniczyć ryzyko formalnych komplikacji, a nawet przegrania sprawy.