Eksport towarów ze stawką 0% VAT – projekt zmian ustawy o VAT ma zakończyć wieloletnie spory

Sylwia Matuszek

Do Sejmu trafił projekt nowelizacji ustawy o VAT, który ma zakończyć wieloletnie spory dotyczące dokumentowania eksportu towarów na potrzeby stosowania stawki 0% VAT. Projekt przewiduje odejście od formalistycznego podejścia do dokumentowania wywozu towarów poza Unię Europejską (UE) oraz rozszerzenie katalogu dowodów potwierdzających eksport. Jest to odpowiedź na utrzymujące się od lat rozbieżności pomiędzy praktyką organów podatkowych a orzecznictwem sądów administracyjnych i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).

Czego dotyczy spór?

O rozbieżnościach w stanowisku organów podatkowych dotyczących dokumentowania eksportu towarów pisaliśmy już wcześniej na naszym blogu VAT we wpisie: Jaka dokumentacja pozwala stosować stawkę 0% VAT w eksporcie towarów? .

Spór sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy prawo do zastosowania stawki 0% VAT może zostać wykazane wyłącznie na podstawie urzędowych dokumentów celnych, czy również innych dowodów potwierdzających faktyczny wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej.

Praktyka Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w tym zakresie była niejednolita. W wydawanych interpretacjach podatkowych raz dopuszczano możliwość stosowania alternatywnych dowodów potwierdzających eksport, innym razem prezentowano stanowisko, zgodnie z którym zastosowanie stawki 0% VAT wymaga posiadania dokumentów wydanych przez właściwe organy celne.

Tymczasem TSUE i sądy administracyjne wielokrotnie podkreślały, że o prawie do zastosowania stawki 0% powinien decydować faktyczny wywóz towarów poza UE (warunek materialny), a nie rodzaj dokumentu (warunek formalny).

Na czym polegają zmiany?

Pierwsza z nich dotyczy definicji eksportu towarów. Projekt zakłada usunięcie z art. 2 pkt 8 ustawy o VAT warunku, zgodnie z którym wywóz towarów poza terytorium UE musi być potwierdzony przez właściwy organ celny.

Zmiana ta ma dostosować krajowe przepisy do regulacji unijnych oraz zaakcentować, że o uznaniu danej transakcji za eksport powinien decydować przede wszystkim faktyczny wywóz towarów poza Unię Europejską.

Projekt rozszerza również katalog dowodów uprawniających do zastosowania stawki 0% w eksporcie towarów.

Oprócz dokumentów celnych – w praktyce najczęściej elektronicznego komunikatu CC599C – podatnicy będą mogli posłużyć się również m.in.:

• dokumentami przewozowymi otrzymanymi od przewoźnika lub spedytora,
• dokumentami operatora pocztowego,
• dokumentami wydanymi przez administrację celną państwa trzeciego.

Katalog ten będzie miał charakter otwarty. Oznacza to, że także inne niż wskazane wyżej dowody będą mogły stanowić podstawę do zastosowania stawki 0% VAT w eksporcie towarów. Kluczowe będzie jednak to, aby zgromadzona dokumentacja w sposób wiarygodny potwierdzała wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej.

Co oznaczają projektowane zmiany dla podatników?

Projektowane zmiany należy ocenić pozytywnie. Powinny one zwiększyć pewność rozliczeń VAT podatników, ograniczyć liczbę sporów z organami podatkowymi dotyczących dokumentowania eksportu towarów na potrzeby stosowania stawki 0% VAT oraz zapewnić większą elastyczność w zakresie gromadzenia dokumentacji. Nie zwalniają jednak z obowiązku jej należytego kompletowania – nadal decydujące znaczenie będzie miało wykazanie, że towary faktycznie opuściły terytorium Unii Europejskiej.

Projekt jest obecnie po pierwszym czytaniu w Sejmie. Zgodnie z jego założeniami nowe przepisy mają wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy.