Agnieszka Szemiel

Fundacja rodzinna stała się jednym z najważniejszych narzędzi planowania sukcesji w polskich firmach rodzinnych. Skala zainteresowania jest bardzo duża. Początkiem 2026 r. było już około 3000 zarejestrowanych fundacji rodzinnych.

Idzie nowe? Rejestracja fundacji rodzinnej u notariusza

W styczniu 2026 r. pojawiła się inicjatywa legislacyjna dotycząca usprawnienia procesu rejestracji. Do ministra sprawiedliwości skierowano interpelację, w której zaproponowano umożliwienie rejestrowania fundacji rodzinnych przez notariuszy.

Autor interpelacji wskazał, że centralizacja rejestru w jednym sądzie powoduje wydłużenie czasu oczekiwania na wpis, co przy dużej liczbie wniosków staje się coraz większym wyzwaniem organizacyjnym.

Na moment przygotowania tego wpisu interpelacja pozostaje pytaniem poselskim skierowanym do Ministerstwa Sprawiedliwości – nie rozpoczęto jeszcze formalnego procesu legislacyjnego zmieniającego ustawę.

Czy notariusze powinni rejestrować fundacje rodzinne?

Z perspektywy praktyki prawa gospodarczego pomysł nie jest pozbawiony sensu. Akt założycielski fundacji rodzinnej i tak sporządza się w formie aktu notarialnego. W teorii więc wpis do rejestru mógłby następować niemal jednocześnie z powstaniem fundacji.

Naszym zdaniem realny scenariusz to model mieszany:

• notariusz sporządzałby akt notarialny oraz weryfikowałby formalną poprawność dokumentów,
• a centralny rejestr pozostawałby i tak w systemie sądowym, do którego dostęp miałby notariusz.

Takie rozwiązanie mogłoby skrócić procedurę rejestracji bez osłabiania bezpieczeństwa obrotu.

W dyskusji o ewentualnym powierzeniu notariuszom części kompetencji rejestrowych podkreśla się, że środowisko notarialne posiada już doświadczenie w prowadzeniu wyspecjalizowanych rejestrów gospodarczych. Przykładem jest rejestr akcjonariuszy prostych spółek akcyjnych, który funkcjonuje w ramach systemu Rejestrów Notarialnych.

Z tego punktu widzenia część ekspertów wskazuje, że przekazanie notariuszom niektórych czynności formalnych – szczególnie tych o charakterze niespornym – mogłoby odciążyć sądy i przyspieszyć procedury rejestrowe. Notariusze są bowiem profesjonalnymi uczestnikami obrotu prawnego, którzy na co dzień sporządzają akty założycielskie fundacji rodzinnych i weryfikują ich zgodność z prawem.

Planowane zmiany dotyczące rejestru fundacji rodzinnych

Końcem 2025 roku pisaliśmy też o tym, że Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad zmianami dotyczącymi funkcjonowania samego rejestru fundacji rodzinnych. Projekt nowelizacji w tej sprawie został opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji i znajduje się obecnie na etapie opiniowania.

Proponowane rozwiązania nie dotyczą jednak przeniesienia samej rejestracji fundacji do notariuszy. Ich celem jest przede wszystkim ułatwienie dostępu do danych z rejestru fundacji rodzinnych.

Po wprowadzeniu zmian informacje oraz zaświadczenia z rejestru mają być dostępne w formie elektronicznej. Dokumenty będzie można samodzielnie pobierać jako wydruki komputerowe odpowiadające aktualnemu odpisowi z rejestru, bez konieczności osobistej wizyty w sądzie.

Z perspektywy praktyki gospodarczej to krok w kierunku większej cyfryzacji i dostępności informacji o fundacjach rodzinnych, co powinno ułatwić korzystanie z tej instytucji zarówno przedsiębiorcom, jak i ich doradcom.

Podsumowanie

Dyskusja o rejestracji fundacji rodzinnych u notariuszy pokazuje, że fundacje rodzinne przestały być niszową instytucją prawną i stają się standardowym narzędziem sukcesji w biznesie.

Największym wyzwaniem nie jest dziś jednak sama rejestracja fundacji, lecz dobre zaprojektowanie jej struktury – tak, aby była bezpieczna podatkowo i odpowiadała rzeczywistym potrzebom rodziny oraz biznesu.

Potrzebują Państwo wsparcia przy fundacji rodzinnej?

Pomagamy przedsiębiorcom:

• zaprojektować strukturę fundacji rodzinnej
• przygotować statut i zasady działania organów
• uporządkować relacje pomiędzy fundacją a spółkami
• przeprowadzić cały proces rejestracji.

Jeśli rozważają Państwo fundację rodzinną jako element strategii sukcesji – zapraszamy do kontaktu. Pomożemy Państwu sprawdzić, czy to rozwiązanie będzie właściwe dla Państwa biznesu.

Zachęcamy również do zapoznania się z naszym poradnikiem o fundacjach rodzinnych.