Prezydent podpisał nowelizację VAT. Pięć zmian, które warto znać przed 2027 r.

Monika Bilska

Łatwiejsze rozliczenie niektórych zakupów od zagranicznych kontrahentów, nowa procedura składu VAT, ale też większa odpowiedzialność za podatek niezapłacony przez usługodawcę — to część zmian w ustawie podpisanej przez Prezydenta 25 września 2026 r. Większość nowych przepisów zacznie obowiązywać 1 stycznia 2027 r. Które z nich mogą najbardziej wpłynąć na codzienne rozliczenia?

Zakup usług: nowe ryzyko odpowiedzialności za VAT usługodawcy

Od 2027 r. odpowiedzialność solidarna obejmie zakup wybranych usług, m.in. reklamowych, doradczych, księgowych i związanych z oprogramowaniem. Nabywca będzie mógł odpowiadać za VAT niezapłacony przez usługodawcę, jeśli w chwili zakupu wiedział lub miał uzasadnione podstawy, by przypuszczać, że podatek nie zostanie zapłacony. Przy takich transakcjach warto zwracać uwagę na nietypowe ceny i warunki współpracy oraz zachować ślad weryfikacji kontrahenta.

Co do zasady nowe zasady nie obejmą usług udokumentowanych fakturą poniżej 15 000 zł brutto. Trzeba jednak patrzeć również na cały miesiąc: wyłączenie nie zadziała, jeśli wartość takich usług kupionych od tego samego podmiotu przekroczy 50 000 zł netto. Przy regularnych zakupach sama kontrola wartości pojedynczej faktury nie wystarczy.

Przed odpowiedzialnością solidarną ochroni zapłata w mechanizmie podzielonej płatności (MPP). Wcześniejszy projekt przewidywał wyjątki od tej ochrony, lecz nie znalazły się one w podpisanej ustawie.

Usługi zwolnione z VAT bez wykazywania importu usług

Zakupu usługi, która w Polsce jest zwolniona z VAT, nie trzeba będzie wykazywać w rozliczeniu jako importu usług. Uproszczenie może być szczególnie przydatne przy pożyczkach otrzymywanych od zagranicznych podmiotów: sam fakt, że pożyczkodawca ma siedzibę poza Polską, nie będzie już oznaczał konieczności ujmowania takiej transakcji w rozliczeniu VAT.

Skład VAT: towar zmienia właściciela, rozliczenie podatku czeka

Od 2027 r. określone towary będzie można objąć procedurą składu VAT. Ich wprowadzenie do składu i późniejsza sprzedaż, podczas której pozostają w składzie, będą mogły korzystać ze stawki 0%. VAT będzie zasadniczo rozliczany dopiero po zakończeniu procedury, np. przy wyprowadzeniu towaru.

Towar będzie więc mógł kilkakrotnie zmienić właściciela bez opuszczania składu, a kolejni nabywcy nie będą musieli angażować środków na VAT i czekać na jego odliczenie. Korzyść dla płynności może być szczególnie odczuwalna przy towarach o dużej wartości, które długo pozostają w magazynie.

Ustawa wymienia wiele grup towarów, ale opublikowany projekt rozporządzenia przewiduje zastosowanie procedury wyłącznie do wybranych towarów z branży automotive: pojazdów nieszynowych oraz ich części i akcesoriów objętych kodami CN 8701–8706, 8709 i 8711. Przed skorzystaniem z procedury trzeba będzie sprawdzić klasyfikację CN towaru i uzyskać zezwolenie na jej stosowanie.

Nieważna umowa nie przekreśli odliczenia VAT. Nadużycie prawa może

Nowelizacja usuwa przepis, który pozwalał odmówić odliczenia VAT ze względu na nieważność lub pozorność czynności w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Sama ocena umowy na gruncie prawa cywilnego nie wystarczy. Organ musi ustalić, czy transakcja rzeczywiście została wykonana, a jeśli tak — czy wiązała się z oszustwem w VAT lub nadużyciem prawa.

Nadużycie prawa może wystąpić przy rzeczywistej transakcji: formalnie spełnia ona wymogi ustawy, lecz służy przede wszystkim uzyskaniu korzyści podatkowej sprzecznej z celem przepisów. W części objętej nadużyciem nabywca nie będzie mógł odliczyć VAT. Jeśli wiedział o nadużyciu, zapłata w MPP nie ochroni go także przed określonymi sankcjami VAT i podwyższonymi odsetkami. Dodatkowo, gdy nieprawidłowe odliczenie było skutkiem celowego działania podatnika lub jego kontrahenta, o którym podatnik wiedział, sankcja może wynieść 100% VAT odliczonego w tej części. Dlatego przy transakcjach o nietypowej strukturze warto zachować dowody ich wykonania oraz dokumenty wyjaśniające, dlaczego wybrano właśnie takie rozwiązanie.

Mniej odsetek od VAT określonego po imporcie towarów

Jeśli VAT od importu towarów zostanie określony w decyzji, odsetki za okres poprzedzający powiadomienie o należności nie będą już pobierane w każdym przypadku. Nowelizacja ogranicza je do sytuacji, w których dług celny powstał wskutek naruszenia obowiązków celnych albo decyzja została wydana w wyniku kontroli. Przy zmianie kwoty VAT istotna stanie się zatem przyczyna wydania decyzji — warto zadbać o dokumenty, które pozwolą ją ustalić.

To nie koniec zmian dotyczących VAT. Sejm uchwalił już kolejną nowelizację, która ma rozszerzyć katalog dowodów potwierdzających eksport na potrzeby stawki 0%. Senat wprowadził do poprawki, które wymagają jeszcze rozpatrzenia przez Sejm. O proponowanym ułatwieniu pisaliśmy w naszym ostatnim wpisie: https://sendero.pl/eksport-towarow-ze-stawka-0-vat-projekt-zmian-ustawy-o-vat-ma-zakonczyc-wieloletnie-spory

Styczeń 2027 r. jest bliżej, niż się wydaje. Warto już teraz przyjrzeć się swoim transakcjom: sprawdzić, gdzie nowe przepisy mogą rodzić ryzyko, a gdzie pozwolą uprościć rozliczenia.