Piotr Rolka

Jeżeli wyrokiem sądu przedsiębiorca przesyłowy zasiedział służebność przesyłu – masz 3 miesiące na wznowienie postępowania i odwrócenie skutków tego wyroku oraz na uzyskanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości – termin upływa już 2 marca 2026 r.

Wyrokiem z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16) Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie przesądził, że przed 3 sierpnia 2008 r. nie było dopuszczalne zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu. TK uznał, że praktyka sądowa dopuszczająca takie rozwiązanie narusza konstytucyjną ochronę prawa własności oraz zasadę pewności i bezpieczeństwa prawa. To rozstrzygnięcie ma fundamentalne znaczenie dla tysięcy sporów pomiędzy właścicielami nieruchomości a przedsiębiorstwami przesyłowymi.

Prawo własności pod szczególną ochroną Konstytucji

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że prawo własności korzysta z najsilniejszej ochrony konstytucyjnej, a jego ograniczenie może nastąpić wyłącznie na podstawie ustawy i w sposób jednoznaczny. TK wskazał, że sądy nie są uprawnione do „kreowania” nowych ograniczonych praw rzeczowych w drodze wykładni. Oznacza to, że tylko ustawodawca może tworzyć nowe typy służebności (ograniczonych praw rzeczowych) i określać ich treść.

Dlaczego przed 2008 r. nie mogło dojść do zasiedzenia?

Sednem rozstrzygnięcia jest stwierdzenie, że do 3 sierpnia 2008 r. w polskim systemie prawa nie istniała służebność przesyłu ani jej „odpowiednik” w postaci służebności gruntowej. Trybunał stwierdził, że skoro dany typ prawa rzeczowego nie istniał, to:

• nie mógł być przedmiotem posiadania,
• nie mógł biec termin jego zasiedzenia,
• nie mógł zostać nabyty przez zasiedzenie.

co ma olbrzymi wpływ dla praktyki.

Znaczenie wyroku w praktyce

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wzmacnia pozycję właścicieli nieruchomości w sporach z firmami przesyłowymi. Przedsiębiorstwa przesyłowe nie mogą już powoływać się na zasiedzenie służebności przesyłu liczone sprzed 2008 r., gdyż argument ten stracił konstytucyjną podstawę. W praktyce oznacza to, że do 2028 r. nie będzie możliwe zasiedzenie takiej służebności, co zmienia dotychczasowy układ sił i ogranicza przewagę przedsiębiorstw przesyłowych w tego typu sprawach.

Wyrok ten otwiera także drogę do uzyskania przez właściciela gruntu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz za ustanowienie służebności przesyłu.

Co ważne, dotyczy to także spraw zakończonych prawomocnym wyrokiem – w tym przypadku możliwe jest wznowienie postępowania pod określonymi warunkami i terminie nie dłuższym niż do 2 marca 2026 r.

Jeżeli Twoja nieruchomość została obciążona służebnością przesyłową przy uwzględnieniu  okresu sprzed 2008 r. lub Twoja nieruchomość nadal posiada nieuregulowany stan prawny w zakresie sieci i urządzeń przesyłowych – nie czekaj. Skontaktuj się z nami i sprawdź, jakie masz możliwości!