Agnieszka Szemiel

W 2023 roku w życie weszła Ustawa o fundacji rodzinnej – długo oczekiwany instrument dla właścicieli firm rodzinnych, którzy chcieli uporządkować strukturę majątku i przekazać firmę kolejnemu pokoleniu w stabilny prawnie sposób.

Fundacje rodzinne miały być nowoczesnym narzędziem. Jednak dostęp do rejestru tych fundacji przypominał podróż do epoki analogowej. By sprawdzić, czy dana nazwa fundacji rodzinnej jest już zajęta, konieczna była wizyta w Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim — bo tylko tam istniał oficjalny rejestr. Budynek Sądu robi wrażenie, miasto też niczego sobie, ale podróż na przykład z Wrocławia to już 6 godzin w obie strony.

Dotychczasowy sposób działania rejestru – dostępnego wyłącznie „na miejscu” w Sądzie w Piotrkowie Trybunalskim – pozostawał w wyraźnej sprzeczności z praktycznymi potrzebami zainteresowanych.

Potrzebne zmiany – projekt rozporządzenia

25 listopada 2025 r. opublikowano projekt zmian dotyczących rejestru fundacji rodzinnych. Zakłada on udostępnianie treści rejestru online oraz możliwość pobierania komputerowych wydruków informacji odpowiadających odpisom.

Co przewiduje projekt?

Z projektu rozporządzenia wynika, że:

• wybrane dane z rejestru będą publikowane na stronie internetowej sądu prowadzącego rejestr;
• odpisy, wyciągi, zaświadczenia i informacje będzie można uzyskać elektronicznie (na podstawie wniosku złożonego drogą mailową i potwierdzenia uiszczenia opłaty);
• dokumenty będą przekazywane w formie elektronicznej, co znacząco przyspieszy proces pozyskiwania informacji.

To zmiana o dużym znaczeniu praktycznym — nie tylko dla pełnomocników profesjonalnych, ale przede wszystkim dla osób planujących utworzenie fundacji rodzinnej.

A jak wygląda sprawa z mocą odpisu z rejestru?

Każdy użytkownik będzie mógł samodzielnie pobrać online jedynie informację odpowiadającą treści odpisu, która formalnie nie będzie jednak odpisem z rejestru.

Odpisy elektroniczne będą na szczęście możliwe do uzyskania, ale ich nie pobierze się bezpośrednio ze strony www. By otrzymać taki odpis, trzeba będzie złożyć wniosek mailowy do sądu, opłacić go, a dokument zostanie przygotowany i podpisany elektronicznie przez pracownika Sądu. Proces ten może być więc czasochłonny, a termin udostępnienia odpisu pozostanie nieznany.

Wierzymy jednak, że w najbliższym czasie również odpisy odkryją uroki pełnej cyfryzacji i będzie można uzyskać odpisy z rejestru fundacji rodzinnych na takiej samej zasadzie, na jakiej uzyskujemy odpisy spółek z KRS.

Kiedy zmiany wejdą w życie?

Zmiany wejdą w życie w ciągu 14 dni od ogłoszenia zmiany. Przy czym na ten moment projekt jest jeszcze na etapie opiniowania.

Podsumowanie

Elektroniczny dostęp do rejestru fundacji rodzinnych to nie tylko ułatwienie organizacyjne — to krok w stronę profesjonalizacji tego procesu. Oznacza to również sprawniejsze działanie, mniejsze ryzyko formalne i większą przewidywalność całego procesu.

Rejestr online obniża barierę logistyczną i formalną, ale trzeba też pamiętać, że sam dostęp do rejestru to tylko techniczna poprawa.

Najważniejsze zawsze będą:

• dobrze przemyślany statut — określenie funduszu założycielskiego, beneficjentów, zasad wypłat;
• realna struktura majątku wpisywanego do fundacji — co, jak i kiedy wnosimy;
• świadomość, że fundacja to instytucja formalna, z własnym reżimem prawnym — a nie tylko miejsce do ucieczki przed wysokimi podatkami.

Jeśli jesteście Państwo zainteresowani tematem fundacji rodzinnej to zapraszamy do kontaktu.