Magdalena Kopacz

3 grudnia 2025 r. Sąd Unii Europejskiej (izba prejudycjalna) wydał wyrok w polskiej sprawie T-689/24 dotyczącej prawa do odliczenia VAT z faktur otrzymanych w okresie rozliczeniowym następującym po okresie dokonania zakupu. Rozstrzygnięcie to odpowiada na istotne pytanie: czy polskie przepisy uzależniające moment odliczenia VAT od otrzymania faktury są zgodne z prawem unijnym.

Tło sprawy

Spółka – polski podatnik VAT – prowadzi działalność rozliczeniowo-rozrachunkową w odniesieniu do transakcji realizowanych przez jej członków. W tym modelu, dla celów VAT, jest uznawana za nabywcę, a następnie odsprzedawcę towarów będących przedmiotem obrotu giełdowego, w szczególności gazu i energii elektrycznej. W konsekwencji jest zobowiązana do wykazywania zarówno podatku należnego, jak i naliczonego z tytułu tych transakcji.

Wątpliwości Spółki dotyczyły momentu realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego. Wystąpiła ona o interpretację indywidualną, pytając, czy może odliczyć VAT wynikający z prawidłowo wystawionych faktur dokumentujących zakup gazu i energii elektrycznej w sytuacji, gdy faktury te zostały otrzymane w kolejnym okresie rozliczeniowym, lecz przed upływem terminu do złożenia deklaracji za okres, w którym dokonano zakupu.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że prawo do odliczenia może zostać zrealizowane dopiero po spełnieniu warunków formalnych, w szczególności po otrzymaniu faktury. W konsekwencji stwierdził, że odliczenie jest możliwe wyłącznie w okresie, w którym faktura wpłynęła do podatnika – nawet jeśli dokumentuje ona zakup dokonany wcześniej. W praktyce oznaczało to przesunięcie momentu odliczenia na kolejny miesiąc.

Postępowanie sądowe i pytanie prejudycjalne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę Spółki, podzielił stanowisko organu podatkowego. Sprawa trafiła następnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

NSA powziął wątpliwość, czy art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT – w zakresie, w jakim uzależnia możliwość odliczenia podatku naliczonego od otrzymania faktury w danym okresie rozliczeniowym – pozostaje w zgodzie z dyrektywą 2006/112/WE.

Sąd zwrócił uwagę, że w analizowanej sprawie podatnik spełnił materialne przesłanki prawa do odliczenia w danym okresie, a fakturę otrzymał przed złożeniem deklaracji za ten okres. Wątpliwości dotyczyły tego, czy przesunięcie momentu odliczenia wyłącznie ze względu na formalny moment wpływu faktury jest zgodne z zasadą neutralności VAT. W konsekwencji NSA skierował do Sądu UE pytanie prejudycjalne.

Stanowisko Sądu UE

Sąd UE jednoznacznie wskazał, że:

• prawo do odliczenia powstaje w momencie, w którym podatek staje się wymagalny, a jego powstanie nie może być uzależnione od dodatkowych wymogów formalnych,

• posiadanie faktury stanowi warunek wykonania prawa do odliczenia, jednak jeżeli podatnik dysponuje fakturą w chwili składania deklaracji, nie można odmówić mu prawa do odliczenia w okresie, w którym zostały spełnione przesłanki materialne,

• przepisy krajowe, które w takiej sytuacji wymuszają przesunięcie odliczenia na późniejszy okres rozliczeniowy, naruszają zasady neutralności i proporcjonalności VAT.

Znaczenie wyroku dla polskich podatników

Wyrok ma istotne znaczenie dla praktyki rozliczeń VAT w Polsce. Otrzymanie faktury z opóźnieniem – już po zakończeniu danego miesiąca, lecz przed złożeniem deklaracji – nie powinno pozbawiać podatnika prawa do odliczenia VAT w okresie, w którym spełnione zostały przesłanki materialne.

Zgodnie z rozstrzygnięciem Sądu UE podatnicy mogą odliczyć VAT za okres powstania obowiązku podatkowego, o ile przed złożeniem deklaracji dysponują fakturą. Oznacza to odejście od podejścia, zgodnie z którym odliczenie musiało być automatycznie przesuwane na kolejny okres rozliczeniowy.

Wyrok stanowi istotny argument w sporach z organami podatkowymi dotyczących momentu odliczenia VAT oraz może mieć znaczenie dla ewentualnej weryfikacji i korekty rozliczeń historycznych.