Agnieszka Szemiel

Zatory płatnicze są dziś jednym z głównych zagrożeń płynności finansowej firm. Dlatego Prezes UOKiK reaguje coraz częściej – nie zawsze od razu postępowaniem administracyjnym.

UOKiK, obok postępowań administracyjnych dysponuje narzędziem „miękkiej” interwencji. Zazwyczaj korzysta z niego w sprawach mniejszej wagi.

W tym artykule wyjaśniamy Państwu, czym są wystąpienia miękkie, jakie mają znaczenie w praktyce i kiedy mogą się pojawić.

Czym są wystąpienia miękkie?

To sygnał ostrzegawczy od Prezesa UOKiK, który dostrzegł potencjalne opóźnienia w świadczeniach pieniężnych, ale zamiast wszczynać postępowanie administracyjne, daje firmie szansę na wyjaśnienie sytuacji i poprawę.

Przez świadczenia pieniężne należy rozumieć wynagrodzenia za dostawę towaru lub świadczenie usługi w transakcjach handlowych zawieranych w związku z wykonywaną działalnością.

Jak wyglądają wystąpienia miękkie, w jakiej są formie i czym mogą skutkować?

Wystąpienie miękkie:

1. ma formę pisma,

1. nie rozpoczyna formalnej procedury administracyjnej,
2. wzywa do złożenia wyjaśnień lub planu działań naprawczych (zazwyczaj w ciągu 14 dni),
3. nie kończy się karą – może poprzedzać postępowanie administracyjne albo kontrolę.

To forma prewencji – „żółta kartka” zamiast „czerwonej”.

Kiedy i dlaczego UOKiK decyduje się na wystąpienie miękkie?

Głównym celem wystąpienia miękkiego jest skłonienie przedsiębiorcy do szybkiej poprawy kultury płatniczej, bez angażowania całej procedury administracyjnej, ale również bez dodatkowych obciążeń dla przedsiębiorcy.

Nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych z listopada 2022 r. wprowadziła wyraźną możliwość stosowania przez UOKiK takich działań prewencyjnych.
Wystąpienie miękkie pojawia się, gdy analiza danych wskazuje na prawdopodobieństwo nadmiernego opóźniania płatności, ale jeszcze nie ma podstaw do kary.

Jeżeli mimo wystąpienia miękkiego przedsiębiorca nie poprawi praktyk lub prezentuje niewystarczające wyjaśnienia, UOKiK może zdecydować się na wszczęcie formalnego postępowania administracyjnego.

Zalety i ograniczenia wystąpień miękkich

Zalety:

1. mniejsze koszty proceduralne (dla przedsiębiorcy i dla urzędu),

1. szybka reakcja — możliwość szybkiego złagodzenia ryzyka nałożenia kary,
2. instrument prewencyjny — buduje świadomość ryzyka i zachęca do poprawy praktyk.

Ograniczenia:

1. brak mocy sankcyjnej — wystąpienie miękkie nie nakłada kary ani nie przesądza o naruszeniu prawa,

1. ograniczona skuteczność wobec podmiotów, które świadomie lub z przyczyn od nich niezależnych posiadają opóźnienia,
2. nie wszystkie naruszenia mogą być wychwycone „z miękkiego etapu” — może być konieczne wdrożenie formalnej procedury.

Czy wystąpienia miękkie działają?

Wyniki statystyczne pokazują, że wiele wystąpień miękkich prowadzi do zmiany praktyk płatniczych — Urząd wskazuje, że „prawie połowa” objętych nim przedsiębiorców w 2023 r. poprawiła dyscyplinę płatniczą.

Jak reagować na wystąpienie miękkie?

1. Nie zwlekać – termin odpowiedzi (zazwyczaj 14 dni) to realne „okno bezpieczeństwa”.
2. Złożyć rzetelne wyjaśnienia – pokazać przyczyny opóźnień i konkretne działania naprawcze.
3. Udokumentować poprawę – UOKiK często ocenia nie tylko treść wyjaśnień, ale też faktyczną zmianę w płatnościach.

Przedsiębiorcy, którzy odpowiadają konstruktywnie i w terminie – w większości przypadków unikają postępowania administracyjnego.

A co, jeśli tego nie zrobią? UOKiK może rozpocząć kontrolę lub wszcząć postępowanie.

W przypadku wszczęcia przez UOKiK postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych i uznania, że kontrolowany podmiot rzeczywiście nadmiernie opóźniał się z płatnościami, UOKiK może nałożyć na niego karę pieniężną – od kilku nawet do kilkudziesięciu procent wartości niezapłaconych świadczeń.

Co jeszcze warto wiedzieć?    
Jeśli w trzech kolejnych miesiącach suma przeterminowanych należności przekracza 2 mln zł, ryzyko formalnego postępowania rośnie gwałtownie.

Podsumowanie

Wystąpienie miękkie to nie kara – to zaproszenie do poprawy. Jeśli jesteś przedsiębiorcą – traktuj je jak sygnał kontrolny i koniecznie szybko zareaguj, udzielając wyjaśnień.

Szybka reakcja może oszczędzić firmie miesięcy postępowania i potencjalnych milionowych kar.